احمد على خان وزيرى

شناسنامه و مقدمه 8

جغرافياى بلوچستان ( فارسى )

عمده‌اى دربر دارد كه در بررسى مسائل مربوط به بلوچستان بسيار مفيد است . جغرافياى بلوچستان در زمان ناصر الدّين شاه ، در سال 1288 قمرى به تحرير كشيده شده « 1 » و شامل يك آغاز ، چهار فصل و يك انجام است . فصل‌هاى اوّل تا سوم شامل « جغرافياى بلوچستان » و فصل چهارم مربوط به « تاريخ بلوچستان و عمدتا كرمان » مشتمل است بر خدمات اسماعيل خان وكيل الملك و شرح حال مختصرى از خود مؤلف كه درخور توجّه است . احمد على خان ، فرزند محمّد على خان وزيرى ، حاكم كوشك و ارزويه ، و بىبى كوچك دختر ميرزا حسين خان وزير كرمانى است . ميرزا حسين خان از تربيت يافتگان فتحعلى شاه قاجار است كه به حكومت كرمان منصوب شد و تا اواسط پادشاهى محمّد شاه قاجار در اين سمت باقى ماند و ظاهرا نود سال عمر كرد . از تاريخ تولّد احمد على خان اطلاعى در دست نيست ، همين قدر مىدانيم كه وى در كرمان به دنيا آمد و مقدّمات علوم را در محضر آخوند ملّا محمّد جعفر كرمانى فراگرفت « 2 » . پس از مرگ پدر چندى حكومت كوشك و ارزويه را بر عهده داشت . بنى اعمام وى در ولايات حاكم و مباشر شدند و همه املاك وى را به واسطهء تغلب و تقلب از دست وى خارج كردند . با از دست دادن املاك به ارث رسيده زندگى بر وى تنگ شد و « هرچه منقول بود به تدريج مصرف شد و صرف معاش گرديد « 3 » » . مؤلّف اگرچه تا آخر عمر مبلغ يكصد تومان مقررى از دولت مستمرى مىگرفت امّا همواره از نامردى دوستان و نامرادى روزگار گله‌مند بود و از ضعف جسمانى كه بر وى عارض شده بوده مىناليد . احمدعلى وزيرى در طول حيات خود از خدمات دولتى دورى جست و شغل و مقام ديوانى اختيار نكرد ، به علت مريضى در سال 1294 قمرى به تهران آمد و در اواخر همين سال و يا اوايل سال 1295 قمرى در تهران درگذشت و در امامزاده زيد مدفون شد « 4 » . جغرافياى بلوچستان از نظر تاريخ نگارش اقدم بر جغرافياى كرمان است چه تأليف جغرافياى كرمان تحقيقا در 1291 قمرى شروع و در سال 1293 قمرى به پايان رسيده

--> ( 1 ) . جغرافياى بلوچستان ، ص 4 . ( 2 ) . جغرافياى كرمان ، ص 82 . ( 3 ) . جغرافياى بلوچستان ، ص 81 . ( 4 ) . جغرافياى كرمان ، ص 82 .